Doanh thu dầu khí Nga có thể thấp nhất 5 năm: Nguyên nhân và tác động đến kinh tế toàn cầu

Việc doanh thu dầu khí Nga có thể thấp nhất 5 năm đang trở thành một trong những chủ đề được quan tâm trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh. Theo dự báo từ các cơ quan phân tích và số liệu thống kê chính thức, doanh thu từ dầu khí của Nga trong tháng gần đây có thể chỉ đạt khoảng 410 tỷ Ruble (tương đương 5,17 tỷ USD), mức thấp nhất kể từ tháng 8/2020. Con số này bằng một nửa so với cùng kỳ năm trước và làm nổi bật những thách thức mà nền kinh tế phụ thuộc sâu vào xuất khẩu năng lượng đang phải đối mặt.

Doanh thu dầu khí Nga thấp nhất 5 năm – nguyên nhân chính

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến doanh thu dầu khí Nga thấp nhất 5 năm là sự sụt giảm mạnh của giá dầu trên thị trường thế giới kết hợp với việc đồng Ruble tăng giá so với đồng USD. Khi giá dầu giảm, mỗi đơn vị sản phẩm xuất khẩu dầu thô mang lại ít doanh thu hơn cho chính phủ Nga.

Việc Ruble mạnh lên cũng làm giảm giá trị Ruble tính theo ngoại tệ của doanh thu xuất khẩu. Những yếu tố này cộng lại khiến doanh thu thu về từ dầu khí – nguồn thu chủ lực chiếm khoảng 25% ngân sách liên bang – sụt giảm đáng kể.

Ngoài ra, các lệnh trừng phạt từ phía phương Tây nhắm vào ngành năng lượng Nga tiếp tục tạo áp lực lên hoạt động xuất khẩu. Washington từng áp đặt biện pháp trừng phạt đối với hai tập đoàn dầu khí lớn của Nga là Rosneft và Lukoil, hạn chế giao dịch với các công ty Mỹ và đóng băng tài sản. Những động thái này khiến Nga phải tìm cách tiếp cận các thị trường mới hoặc chấp nhận giảm giá bán để duy trì dòng xuất khẩu dầu khí.

Bối cảnh kinh tế Trung Quốc và châu Âu yếu đi cũng là một yếu tố hỗ trợ cho xu hướng doanh thu sụt giảm. Khi nhu cầu năng lượng giảm ở các thị trường lớn, Nga phải đối mặt với việc cạnh tranh khốc liệt hơn để giữ thị phần, thường thông qua giảm giá hoặc chấp nhận điều kiện thương mại kém thuận lợi hơn.

Tác động của việc doanh thu dầu khí Nga thấp nhất 5 năm lên ngân sách

Với nguồn thu từ dầu khí giảm đến mức thấp kỷ lục trong hơn năm qua, ngân sách liên bang của Nga đang chịu áp lực lớn. Thu từ dầu khí đóng góp khoảng một phần tư tổng thu ngân sách, và khi con số này giảm sâu, chính phủ buộc phải điều chỉnh lại kế hoạch chi tiêu. Việc thâm hụt ngân sách tăng lên buộc điện Kremlin phải tìm đến quỹ dự trữ hoặc gia tăng nợ công để bù đắp khoản thiếu hụt.

Dự báo năm nay thu từ dầu khí có thể giảm gần 25% so với dự báo ban đầu của Bộ Tài chính Nga. Điều này đồng nghĩa với việc kế hoạch chi tiêu cho các chương trình quốc phòng, an ninh và các chính sách an sinh xã hội có thể bị ảnh hưởng hoặc thắt chặt trong thời gian tới. Người ta đã thấy những dấu hiệu sớm của sự điều chỉnh này khi kế hoạch ngân sách cho năm tới có thể phải dựa nhiều hơn vào Quỹ Phúc lợi quốc gia để bù đắp.

Tác động địa chính trị và hiệu ứng toàn cầu

Ngoài những ảnh hưởng trực tiếp lên nền kinh tế Nga, việc doanh thu dầu khí giảm xuống mức thấp nhất 5 năm còn có tác động đáng kể lên thị trường năng lượng toàn cầu. Nga là một trong những nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, và bất kỳ sự giảm mạnh trong nguồn cung hoặc doanh thu đều gây ảnh hưởng lên giá cả, dòng thương mại và chiến lược cung ứng năng lượng quốc tế.

Giá dầu thấp không chỉ ảnh hưởng tới Nga mà còn ảnh hưởng đến các quốc gia xuất khẩu năng lượng khác như Ả Rập Saudi, Mỹ và các nước OPEC+. Khi nguồn thu từ dầu khí suy giảm, các nước phụ thuộc vào xuất khẩu năng lượng phải cân nhắc lại chính sách tài khóa và hoạch định phát triển lâu dài.

Mặt khác, các lệnh trừng phạt và hạn chế thương mại nhắm vào Nga nhằm mục tiêu giảm khả năng tài trợ cho chiến tranh tại Ukraine đã có tác động rõ rệt đến doanh thu dầu khí. Tác động này không chỉ thể hiện trên số liệu doanh thu mà còn cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa chính trị quốc tế và thị trường năng lượng.

Giá dầu và vai trò của đồng Ruble

Một yếu tố ít được chú ý nhưng cực kỳ quan trọng là ảnh hưởng của tỷ giá đồng Ruble. Khi Ruble mạnh lên, số Ruble mà Nga nhận được cho mỗi USD doanh thu xuất khẩu bị giảm. Điều này có nghĩa là ngay cả khi doanh số bán dầu bằng USD không thay đổi, lợi ích thu về tính theo đồng nội tệ cũng sụt giảm mạnh. Một đồng Ruble mạnh hơn làm giảm lợi nhuận quy đổi và ảnh hưởng trực tiếp tới ngân sách trong nước.

Điều này đặt ra một nghịch lý cho nền kinh tế Nga: trong khi đồng Ruble mạnh giúp giảm áp lực nhập khẩu và ổn định giá trong nước, nó cũng khiến doanh thu thu ngoại tệ từ dầu khí kém hấp dẫn hơn khi quy đổi sang tiền nội tệ.

Triển vọng trong tương lai của doanh thu dầu khí Nga

Mặc dù doanh thu dầu khí Nga đang ở mức thấp nhất trong vòng 5 năm, triển vọng dài hạn vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố biến đổi. Giá dầu có thể phục hồi nếu nhu cầu toàn cầu tăng trở lại, đặc biệt khi các nền kinh tế lớn như Mỹ và Trung Quốc mở rộng hoạt động sản xuất và tiêu thụ năng lượng. Ngoài ra, việc Nga đàm phán lại các điều kiện thương mại và tìm kiếm thị trường mới có thể giúp nâng cao doanh thu xuất khẩu.

Tuy nhiên, những yếu tố như các biện pháp trừng phạt quốc tế, xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu sang sử dụng nguồn năng lượng sạch và các quyết định chính sách nội bộ vẫn sẽ định hình rõ rệt doanh thu dầu khí của Nga trong tương lai.

Trong khi đó, việc cắt giảm chi tiêu và tái cấu trúc ngân sách có thể là điều cần thiết để đối phó với tình trạng nguồn thu từ dầu khí sụt giảm. Điều này cũng đặt ra câu hỏi lớn hơn về tính bền vững của một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu năng lượng khi thế giới hướng đến chuyển dịch năng lượng.

Kết luận

Sự kiện doanh thu dầu khí Nga có thể thấp nhất 5 năm không chỉ là một con số thống kê đơn thuần mà phản ánh một loạt yếu tố kinh tế – chính trị phức tạp ảnh hưởng tới Nga và thị trường năng lượng toàn cầu. Từ giá dầu giảm, Ruble mạnh lên đến các lệnh trừng phạt và nhu cầu toàn cầu biến động, tất cả đều đóng góp vào bức tranh kinh tế đầy thách thức này.

Trong bối cảnh đó, Nga cần điều chỉnh chính sách tài khóa và chiến lược xuất khẩu để ứng phó với những thay đổi đang diễn ra, đồng thời các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp trên toàn thế giới cũng cần theo dõi sát sao diễn biến này để có các điều chỉnh chiến lược phù hợp.